Poliester – co to za materiał i jakie ma właściwości?

Poliester to syntetyczny materiał polimerowy wytwarzany z politereftalanu etylenu (PET). Jego najważniejsze cechy to duża trwałość, odporność na gniecenie i szybkie schnięcie, jednak przepuszcza mniej powietrza niż włókna naturalne. Sprawdź, jak powstaje to tworzywo i kiedy sprawdza się w codziennym użytkowaniu.

Czym jest poliester i jak powstaje?

Poliester to w pełni syntetyczne włókno zaliczane do grupy polimerów z wiązaniami estrowymi. Pierwsze próby jego wytworzenia prowadzono w latach 30. XX wieku, a w 1941 roku brytyjscy chemicy James Tennant Dickson i John Rex Whinfield opatentowali politereftalan etylenu (PET). Prawdziwa popularność tego tworzywa przyszła w latach 60. i 70., gdy odzież z niego ceniono za to, że długo wygląda schludnie bez prasowania.

Produkcja zaczyna się od polimeryzacji PET. Otrzymany granulat topi się w temperaturze od około 250 do 280 stopni Celsjusza, a stopiona masa przechodzi przez dysze przędzalnicze w procesie przędzenia ze stopu. Powstałe włókna są rozciągane, co poprawia ich wytrzymałość mechaniczną. Na końcu można je teksturować albo ciąć, dzięki czemu powstają materiały o różnej grubości i fakturze. Do wytworzenia poliestru bywa wykorzystywana ropa naftowa, co budzi zastrzeżenia ekologiczne.

Obecnie poliester pojawia się w ponad 60% odzieży produkowanej na świecie. Na metkach można spotkać zarówno tkaniny oznaczone jako 100% poliester, jak i mieszanki z bawełną, wiskozą lub elastanem. Tworzywo to trafia również do produkcji butelek PET, folii i materiałów technicznych.

Właściwości użytkowe poliestru

W codziennym użytkowaniu liczy się kilka cech, które decydują o zachowaniu ubrania. Poliester łączy w sobie sprężystość, odporność na odkształcenia i łatwość pielęgnacji, ale ma też ograniczenia związane z oddychalnością.

Poliester wchłania zwykle poniżej 1% masy wody, dlatego schnie znacznie szybciej niż bawełna i nie wymaga długiego prasowania.

Odporność na gniecenie i sprężystość

Włókna poliestrowe dobrze wracają do pierwotnego kształtu. Dzięki temu ubrania nie wypychają się na kolanach ani łokciach i nie wymagają częstego prasowania. Jeżeli do poliestru dodany jest elastan w ilości od 2% do 5%, odzież codzienna staje się bardziej elastyczna i lepiej dopasowuje się do sylwetki. W odzieży sportowej zawartość elastanu wynosi zwykle od 5% do 15%, co daje większą swobodę ruchu.

Ta cecha ma znaczenie przy pakowaniu walizki. Tkanina nie odkształca się pod wpływem nacisku, dlatego po wyjęciu z torby nadal wygląda schludnie.

Oddychalność i chłonność wilgoci

Poliester wchłania bardzo mało wody, zwykle poniżej 1% masy. To sprawia, że schnie szybko i jest odporny na plamy, ale jednocześnie gorzej odprowadza pot z powierzchni skóry. Klasyczne tkaniny poliestrowe bywają mało przewiewne, dlatego osobom, które intensywnie się pocą, zaleca się ostrożność. W nowszych wyrobach sportowych stosuje się mikropory lub specjalne wykończenia, które poprawiają cyrkulację powietrza.

W odzieży outdoorowej i technicznej duże znaczenie mają dodatkowe powłoki, na przykład impregnacja DWR, powłoki PU lub laminaty z membraną PTFE. Dzięki nim materiał zyskuje ochronę przed deszczem i wiatrem, nie tracąc całkowicie zdolności odprowadzania wilgoci.

Trwałość koloru i odporność na zabrudzenia

Tkaniny poliestrowe barwi się głównie barwnikami dyspersyjnymi w wysokiej temperaturze. Kolor dzięki temu długo pozostaje intensywny i mniej blaknie po praniu. Hydrofobowy charakter włókien sprawia, że wiele zabrudzeń nie wnika w strukturę materiału, więc plamy z wina, sosu czy kawy zwykle łatwiej usunąć.

Poliester czy bawełna – porównanie materiałów

Bezpośrednie zestawienie najważniejszych cech obu włókien wygląda następująco:

Poliamid, który czasem pojawia się obok poliestru na metkach, powstaje z kaprolaktamu. Ma nieco lepszą higroskopijność i bywa bardziej rozciągliwy, dlatego często wystarczy go mniej, aby poprawić parametry dzianiny.

Bawełna jest zwykle lepszym wyborem dla osób z wrażliwą skórą, ponieważ jej miękka struktura nie drapie i nie podrażnia. Poliester u niektórych osób może nasilać dolegliwości skórne, zwłaszcza gdy materiał nie przepuszcza powietrza.

Gdzie materiał poliestrowy sprawdza się w praktyce?

Poliester występuje w wielu odmianach, dlatego jego zastosowania są szerokie. Odzież, wyposażenie domu i przemysł techniczny wykorzystują różne typy włókien o odmiennej grubości, splocie i wykończeniu.

Odzież sportowa i outdoorowa

W tej grupie poliester sprawdza się dzięki niskiej chłonności wilgoci i szybkiemu schnięciu. Koszulki treningowe, legginsy, bluzy czy kurtki przeciwdeszczowe często zawierają domieszki elastanu, co poprawia elastyczność. Dodatkowe wykończenia wspierające transport wilgoci pomagają skórze pozostać suchą podczas wysiłku.

W odzieży outdoorowej poliester bywa łączony z powłokami ochronnymi i membranami. Dzięki temu powstają między innymi:

• kurtki narciarskie,
• softshelle,
• spodnie trekkingowe,
• kamizelki wiatroszczelne.

Odzież codzienna i tekstylia domowe

W codziennych stylizacjach poliester ułatwia utrzymanie porządku. Koszule, marynarki i spodnie z domieszką tego włókna mniej się gniotą i dłużej zachowują kształt. W podróży to duże ułatwienie, bo ubrania można wyjąć z walizki bez konieczności prasowania.

W domu tkaniny poliestrowe pojawiają się w zasłonach, obrusach, pokrowcach i tapicerce. Ceni się je za odporność na zagniecenia, łatwość czyszczenia i stabilność koloru. W przemyśle znajdują zastosowanie także geotekstylia, filtry, taśmy oraz elementy wyposażenia samochodów.

Jak prać i pielęgnować poliester?

Większość ubrań poliestrowych można prać w pralce w temperaturze 30–40 stopni Celsjusza. Materiał dobrze znosi wirowanie, a dzięki niskiej chłonności wilgoci schnie szybko. Jeżeli konieczne jest prasowanie, należy ustawić niską temperaturę, ponieważ poliester jest łatwopalny i pod wpływem wysokiego ciepła może się odkształcić lub stopić.

Plamy z tkanin poliestrowych usuwa się stosunkowo łatwo, często nawet w zimnej wodzie. Aby kolory dłużej zachowały intensywność, warto prać odzież na delikatnych programach i unikać silnych wybielaczy. To wystarczy, by ubrania wyglądały dobrze przez długi czas.